पुस २, काठमाडौँ । बेकरी आइटम बजारमा पाइने सजिलो खाजा
आइटमका रुपमा परिचित रहेको छ । यस्ता बेकरी खानेकुराहरुमा केक, पेस्ट्री, कुकीज, पाउरोटी,
दुनोट लगायत अन्य धेरै आइटम पर्दछन । शहरी तथा ग्रामीण स्थानमा पनि अहिले बेकरीका
यस्ता खानेकुराले प्रशस्त प्रयोग हुने गरेको छ । यस्ता खानेकुराको प्रयोग बढ्दै
गर्दा के यो हाम्रो स्वास्थ्यको लागि फाइदाजनक छ त ? यस्ता खानेकुरा खाँदा शरिरलाई
फाइदा भन्दा धेरै बेफाइदाहरु हुन्छन ।
केक, पेस्ट्री, कुकीज, पाउरोटी, दुनोट जस्ता वस्तुहरूले हाम्रो
स्वास्थ्यलाई के के बेफाइदाहरु गर्छन ? यसबारे केही चर्चा गरौँ ।
धेरै जसो बेकरी आइटमहरूमा
ठूलो मात्रामा चिनीको प्रयोग गरिएको हुन्छ। जुन हाम्रो शरिरको स्वास्थ्यको लागि
हानिकारक हुन सक्छ । यस्ता खानेकुराको सेवनले तौल बढ्ने र
मोटोपनाको समस्या देखिन्छ । साथै मधुमेहको जोखिम बढ्नुका साथै मुटुको रोग तथा दन्तका
विभिन्न समस्याहरु देखिन सक्छ ।
धेरैजसो बेकरी उत्पादनहरू मैदाको पीठोले बनाइन्छ, जसमा फाइबर र
पोषक तत्वहरू हटाइएको हुन्छ । धेरै मैदा वा कार्बोहाइड्रेट खानाले रगतमा चिनीको
मात्रा बढ्छ, र मधुमेहको जोखिम बढाउन सक्छ । फाइबरको कमीका कारण पाचनमा समस्या हुन्छ । साथै यसले अनावश्यक तौल पनि बढाउँछ ।
केही व्यावसायिक बेकरी वस्तुमा आंशिक रूपमा हाइड्रोजनयुक्त
तेल वा संतृप्त बोसो पाइन्छ । जसमा ट्रान्स फ्याट हुन्छ। यी बोसोहरू हृदय
स्वास्थ्यको लागि हानिकारक मानिन्छन । यस्ता हाइड्रोजनयुक्त तेल वा ट्रान्स फ्याटले
हाम्रो शरिरमा खराब कोलेस्ट्रोल स्तर बढाउँछ, यसमा
राम्रो राम्रो कोलेस्ट्रोल एकदमै कम मात्रामा हुन्छ । जसका कारण शरिरमा हृदयघात र
स्ट्रोकको जोखिम बढन सक्छ ।
बेकरी वस्तुहरू प्रायः क्यालोरी अत्याधिक मात्रामा हुन्छन्, जसको मतलब
तिनीहरूलाई धेरै मात्रामा खानेले अत्यधिक क्यालोरी सेवन हुनुका साथै यसले वजन बढाउँछ ।
धेरै प्रशोधित बेकरी उत्पादनहरूमा शेल्फ जीवन विस्तार गर्न
कृत्रिम स्वाद, रङ, र संरक्षकहरू हुन्छन् । ठूलो मात्रामा यस्ता खानेकुरा उपभोग गर्दा स्वास्थ्यमा सम्भावित
नकारात्मक प्रभावहरू पर्ने गर्दछन यद्यपि तिनीहरू सामान्यतया सानो मात्रामा चिनिन्छन्।
अधिकांश परम्परागत बेकरी वस्तुहरूमा भिटामिन र खनिज कम
हुन्छ। तिनीहरूमा पोषक तत्वहरूको प्रायः कमी हुन्छ । यसमा धेरै
मात्रामा क्यालोरी र थोरै मात्र पोषण प्रदान गर्छन्।
के यसको मतलब बेकरी आइटमलाई स्वास्थ रुपमा प्रयोग गर्न सकिदैँन ? सकिन्छ यदी
तपाइले यस्ता बेकरी आइटम घरमा आफैँ बनाउनुहुन्छ र त्यसमा माथी भनिएका स्वास्थ्यलाई
बेफाइदा गर्ने विकल्पहरु हटाएर स्वास्थ आइटमहरु मिलाउनु हुन्छ भने त्यसलाई केही
मात्रामा प्रयोग गर्न डराउनु पर्ने अवस्था आउँदैन ।
बेकरी आइटमलाई स्वस्थ बनाउने विकल्पहरू
बेकरी वस्तुहरू कम हानिकारक बनाउन, तपाईं स्वस्थ विकल्पहरू
छनौट गर्न सक्नुहुन्छ जस्तै
मैदाको पीठोको सट्टा सम्पूर्ण अन्न (जस्तै गहुँको पीठो)
प्रयोग गर्नुहोस् ।
थपिएको चिनी घटाउनुहोस् र प्राकृतिक मिठासहरू जस्तै मह वा
मेपल सिरप प्रयोग गर्नुहोस् ।
ट्रान्स फ्याटको सट्टा स्वस्थ फ्याट (जस्तै जैतूनको तेल, एभोकाडो वा नरिवलको
तेल) भएका व्यञ्जनहरू छनौट गर्नुहोस् ।
थप पोषक तत्वहरू र फाइबरको लागि थप फलहरू, नटहरू, वा बीउहरू
थप्नुहोस्।
निष्कर्ष
मध्यस्थतामा, बेकरी वस्तुहरू हानिकारक
हुँदैनन्, तर तिनीहरूलाई नियमित रूपमा वा ठूलो मात्रामा उपभोग गर्दा तपाईंको
स्वास्थ्यलाई नकारात्मक असर पार्न सक्छ। सम्भावित स्वास्थ्य जोखिमहरूबाट बच्नको
लागि भाग आकार, सामग्री, र फ्रिक्वेन्सीमा ध्यान दिनु महत्त्वपूर्ण छ।
- सृजना प्याकुरेल
